MÀU SẮC VÀ ÂM NHẠC

MÀU SẮC VÀ ÂM NHẠC

Sắc màu cuộc sống

 

Ký hiệu Âm nhạc truyền thống được sáng tác bằng 2 sắc đen trắng. Điều này không phải vì âm thanh không thể xác định được bằng màu sắc mà vì mối tương quan giữa ngôn ngữ của màu sắc và ngôn ngữ âm thanh trước đây chưa được biết đến. Gần đây, người ta đã phát hiện là có sự tương quan giữa âm thanh với màu sắc.

 

Bài TRẦN VĂN CHÂU Graphics: Clipper

 

Tuy nhiên trước khi đi sâu vào sự tương quan trên, thiết nghĩ cũng cần tìm hiểu về âm thanh một cách khái quát: Âm thanh là những biến đổi dao động cơ học của các phân tử, nguyên tử hay các hạt làm nên vật chất và lan truyền trong các môi trường như không khí, nước, chân không, … dưới dạng sóng. Cấu tạo đặc trưng của âm thanh ở các dạng sóng khác nhau bởi tần số, bước sóng, chu kỳ, biên độ, vận tốc lan truyền. Âm thanh dao động trong dải tần số mà tai chúng ta có thể cảm nhận được khoảng từ 16Hz – 20KHz , các phân tử lan truyền trong môi trường (ví dụ không khí) va đập vào màng nhĩ kích thích đến não bộ, ở đó chúng được giải mã và làm cho con người có thể cảm nhận được.

 

 

 

Nếu đi sâu hơn chúng ta có âm sắc, hay nói cách khác là màu sắc của âm thanh. Mỗi một thiết bị tạo ra một thứ âm thanh mang màu sắc riêng biệt như mỗi loại nhạc cụ cũng có một âm sắc khác nhau. Như màu đỏ có tông nóng tựa như âm thanh của nhạc cụ Trumpets, nó biểu đạt sự mạnh mẽ, gắt và vang. Trong khi đó nếu đỏ ngã qua tông lạnh là âm thanh ở mức trung buồn của cây đan Cello. Màu cam lại có âm hưởng của vĩ cầm cỗ. Tiếng sáo thì lại đại diện cho màu xanh lam thiên thanh. Trái lại tiếng đàn của Organ nó phản ảnh như màu xanh lam đậm. Còn màu Violet Tím hay các nốt nhạc trầm thì phải là tiếng kèn như kèn Bassoon.

 

Tương tự như vậy, mỗi người có một giọng nói hoàn toàn khác nhau về cả âm trường lẫn âm tầng. Đó là chưa nói đến sự trong trẻo của âm thanh nên ca sĩ có người phát âm rất chuẩn, rõ từng âm vị (phonemes) một.

 

Để có thể thiết lập mối tương quan giữa ngôn ngữ của màu sắc và ngôn ngữ âm thanh, gần đây người ta thấy Corbin Bumeter đã kết hợp Bánh xe màu sắc với bộ ba âm nhạc như hình của “The Musical Color Wheel"

 

 

Chúng ta có thể khám phá thêm về những con người sở hữu những kỷ năng đặc biệt trời cho như nghe được màu sắc, thấy được âm thanh

 

“Cái gì là Âm thanh của Màu Sắc? Họa sĩ Kandinsky và Âm nhạc” “What’s the Sound of Color? Kandinsky and Music” https://youtu.be/2xDnxkzQtdI

 

Wassily Kandinsky (1866 – 1944) Họa sĩ người Nga trải qua hai (2) sự kiện làm thay đổi cuộc đời ông:

 

1) Cuộc triển lãm năm 1896 tại Moscow đã cho ông nhìn thấy tác phẩm với đống cỏ khô của Monet. Qua hình ảnh đó, Kandinsky đã ngộ ra rằng: chính màu sắc và hình dáng mới kích hoạt phản ứng và cảm xúc của ông chứ không phải đồ vật là đống cỏ khô của chính nó.

 

Sắc màu cuộc sống

 

2) Vài tháng sau đó cũng trong năm 1896, ông lại có sự trải nghiệm khác qua buổi biểu diễn vở Opera “Lohengrin” của Wagner tại nhà hát Bolshoi. Sau này, Kandinsky đã nói về sự trải nghiệm này như sau: “Tôi thấy tất cả màu sắc của chính mình với một sự hưng phấn rất hoang dã gần như nguyên sơ hiện rõ trước mắt tôi”. Thế là Kandinsky từ bỏ sự nghiệp giảng dạy về môn luật và kinh tế tại đại học ở Moscow để lên được đi du lịch và sang Munich, Đức Quốc sinh sống và tìm cách trải nghiệm những điều ông phát hiện trong con người của ông. Đó là khi ông ta nghe thấy âm thanh thì đồng thời ông cũng nhìn thấy màu sắc và khi ông nhìn thấy màu sắc thì cùng lúc ông lại nghe thấy âm nhạc.

 

Sắc màu cuộc sống

 

“Cái gì là Màu Sắc của Âm Nhạc? Nhạc sĩ Messiaen và Màu Sắc” “What’s the Colour of Music? Messiaen and Colour”https://youtu.be/uFt2szkRiGI

 

Oliver Messiaen

Olivier Messiaen (1908 – 1992) là nhà soạn nhạc người Pháp. Từ khi còn nhỏ Messiaen đã có những trải nghiệm rất kỳ lạ về các giác quan. Tuy nhiên mãi về sau này khi ông gặp Charles Blanc-Gratti, Họa sĩ người Thụy Sĩ này luôn tạo ra nghệ thuật để đáp lại Âm Nhạc thì ông mới nhận ra rằng “Tôi cũng kết nối các màu với âm thanh, nhưng bằng trí óc chứ không phải bằng mắt”. Messiaen chia sẻ “Trên thực tế, khi tôi nghe hoặc đọc nhạc thì trong đầu tôi luôn luôn hiện ra một bức tranh phức hợp về màu sắc và cùng với đó là một sự phối hợp về âm thanh”.

 

 

Được biết, trên thế giới có chừng 3.7% người có cảm nhận 2 hoặc 3 giác quan cùng một lúc. Những người này có khả năng nghe âm thanh thấy ra màu (Chromesthesia) hay nhìn chữ và số thấy ra màu (Colored Grapheme Synesthesia). Những người có các năng khiếu này được gọi là Synesthesia. Một tình trạng mà người ta có được từ sự kích hoạt của một giác quan này là do kết quả việc trải nghiệm của một giác quan khác trong số ngũ giác mà chúng ta có như Thính, Thị, Khứu, Vị và Xúc giác.

 

Theo tài liệu nghiêng cứu, có ít nhất là 73 loại Synesthesia khác nhau như âm thanh tạo ra mùi vị, nhiệt độ tạo ra âm thanh, đau đớn tạo ra hình ảnh, mùi vị tạo ra âm thanh, mùi vị tạo ra nhiệt độ, mùi vị tạo ra hình ảnh, âm thanh tạo ra hình ảnh, hình ảnh tạo ra nhiệt độ, hình ảnh tạo ra âm thanh, …

 

Chữ “Synesthesia” bắt nguồn trực tiếp từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là “sự kết hợp của các giác quan”. Được biết, một số nhà thiên tài hay người nổi tiếng như Albert Einstein, Charles Darwin, Isaac Newton, Vincent Van Gogh, Wassily Kandinsky, … thường có các khả năng đặc biệt này. Bởi một số người Synesthesia sở hữu một trí nhớ cực tốt.

 

Nhân đây, xin giới thiệu bạn đọc bài viết về Màu Sắc trong Âm Nhạc qua những trao đổi với Nhạc sĩ Huy Phương [Click vào đây]